Een ontwikkelingsvoorsprong herkennen bij een peuter

Een voorsprong herkennen bij een peuter. Welke kenmerken hebben peuters met een ontwikkelingsvoorsprong en hoe herken je een voorsprong?

Voldoet jouw peuter aan één van deze kenmerken:

👶 heeft het kruipen overgeslagen;
👶 liep vroeg of wachtte er juist heel lang mee;
👶 had al jong een grote woordenschat;
👶 vraagt vaak en veel ‘waarom’;
👶 kan zich ongewoon lang concentreren.

Dan kan het zijn dat hij/zij een ontwikkelingsvoorsprong heeft.

Wat is een ontwikkelingsvoorsprong?

Kinderen die voorlopen in hun ontwikkeling ten opzichte van leeftijdsgenootjes kunnen een ontwikkelingsvoorsprong hebben. Testen die een ontwikkelingsvoorsprong aantonen zijn er (nog) niet. We moeten het dus doen met signalen die door de jaren heen zijn verzameld door ouders en professionals die duiden op een ontwikkelingsvoorsprong.

Zijnsluik

Als ukIQ trainer gebruik ik bij het herkennen van een voorsprong bij jonge kinderen het Zijnsluik, omdat bij hen al die specifieke kenmerken die horen bij hoogbegaafdheid zo mooi terug te zien zijn. Het Zijnsluik is ontwikkeld door Tessa Kieboom, een Vlaamse professor die in de afgelopen 25 jaar onderzoek heeft gedaan onder hoogbegaafden. Zij kwam tot de conclusie dat, naast de component intelligentie, ook ‘Anders zijn’ bij alle hoogbegaafden te zien was. Mijn ukIQ collega Lilian van der Poel-de Schipper heeft het Zijnsluik aangepast voor kinderen.

Rechtvaardigheidsgevoel

Kinderen met een hoog IQ hebben een opvallend vaak een hoog rechtvaardigheidsgevoel. Dat zie je bijvoorbeeld terug als je hen iets hebt beloofd en je doet het niet. Of als een ander kind iets beloofd heeft en het kan niet doorgaan.

Hoge lat

Kinderen met een groot leervermogen hebben een hoge lat. In de normale ontwikkeling moeten kinderen bepaalde handelingen heel vaak oefenen om het meester te worden. Kinderen met een voorsprong oefenen vaak niet. Ze kijken hoe het moet en doen het daarna na. Als dat niet in één keer lukt is er paniek en het kind denkt: ‘Ik kan het niet.’ In de realiteit klopt dit natuurlijk niet. Het kind heeft er alleen geen moeite voor hoeven doen.

Kritische ingesteldheid

Kinderen met een voorsprong kunnen overkomen als ontzettend eigenwijs. Ze willen het naadje van de kous weten. Niet alleen bij wetenschappelijke zaken, maar ook als je hen beperkingen oplegt of als je grenzen stelt. De ‘waarom vraag’ wordt door deze kinderen vaak gesteld.

Gevoeligheid

Bij alle zintuigen is de gevoeligheid van kinderen met een groot leerpotentieel te herkennen. Kinderen kunnen snel afgeleid zijn door of last hebben van licht, geluid, gevoel, geur, smaak en beweging.

Wil je meer weten over het herkennen van een ontwikkelingsvoorsprong bij jonge kinderen? Dan raad ik je het boek ‘Bijdehante baby’s en pittige peuters’ aan. In dit boek wordt op heldere wijze uitgelegd hoe je al jong en blijvend kunt signaleren of een kind een ontwikkelingsvoorsprong heeft. Daarnaast worden er veel voorbeelden gegeven hoe je deze kinderen kunt begeleiden in hun ontwikkeling zodat ook dit kind gebruik kan maken van zijn mogelijkheden. Bestel het boek via deze link.

Voor peuters met een voorsprong start ik regelmatig ukIQ groepen. Ontwikkelen, spelen en bewegen met kinderen die op hetzelfde niveau zitten. Dat is fijn! Lees hier meer over ukIQ Zeewolde.

Als je kind anders is

De laatste jaren is er, mede dankzij de mogelijkheid van het internet, een ware informatiestroom rondom hoogbegaafdheid op gang gekomen. Artikelen, boeken, workshops, trainingen en opleidingen en niet te vergeten talloze begeleiders en adviesbureaus.

Inmiddels hebben de meeste basisscholen wel een leerkracht die zich bezighoudt met Plusklassen. Sommige doen het prima, andere doen het minder goed. Opvallend is dat, afgezien van HB-scholen, reguliere scholen vaak pas vanaf groep 5 met een IQ test score van 130 of hoger een kind toelaten tot een Plusklas.

Het is inmiddels bekend dat je niet hoogbegaafd wordt, maar zo bent geboren en dat de omgeving en de kansen die je krijgt aangeboden van invloed zijn op je ontwikkelingsvermogen. Bij kinderen waarvan voor het vierde jaar bekend is dat zij zich langzamer ontwikkelen, wordt alles uit de kast gehaald om deze achterstand weg te werken. VVE programma’s en speciale peuter- en kleuterklasjes waarbij minder kinderen meer aandacht krijgen.

Vreemd genoeg weigeren wij dit bij kinderen waarvan voor hun vierde jaar bekend is dat zij:

  • als baby hun hoofd snel opheffen, veel huilen, weinig slapen, alert zijn;
  • als peuter vaak niet kruipen, vroeg lopen/staan of juist laat zijn hiermee, een grote woordenschat hebben, veel en vaak “waarom” vragen of ongewoon lang kunnen concentreren;
  • als kleuter niet meer naar school willen, ineens weer in bed plassen, woedeaanvallen hebben, vage klachten hebben zoals hoofd- en buikpijn, het stempel vervelend kind krijgen.

Als ouder zie je dat je vrolijke nieuwsgierige kind, langzaam verandert in een stil teruggetrokken, boos en bijna onhandelbaar kind. Regelmatig sta je bij de juf en geef je aan dat het niet goed gaat. Als antwoord krijg je vaak dat je kind sociaal/emotioneel problemen heeft en nog even moet kleuteren en met anderen moet leren spelen.

Even voor de duidelijkheid: sociaal is hoe jij omgaat met anderen en emotioneel is hoe jij omgaat met zaken die jou gebeuren. Ik ken hele sociale mensen, die emotioneel in de knoop zitten, bij de psycholoog lopen en ik ken emotioneel stabiele mensen die sociaal gezien in de categorie “hork” vallen.

Hoe komt het dat kinderen met een duidelijk zichtbare voorsprong zo snel dit etiket krijgen? Om sociale vaardigheden te kunnen ontwikkelen moet je wel in een sociale adequate omgeving zitten, zeg maar een koe tussen de koeien en niet tussen de schapen. Wat betreft de emotionele ontwikkeling, het is zo riskant om op basis van je eigen waarde een ander hierover te beoordelen. Toch is dit wat vaak gebeurt en mogen deze kinderen een jaar extra kleuteren of nog maar niet naar groep 3 want hij/zij speelt nog zo leuk in de poppenhoek.

De schade die hiermee wordt aangericht is zo groot dat veel kinderen de Plusklas met de IQ test van 130 of hoger en de goede A cito scores in groep 5 niet meer halen. Dit noemen we onderpresteren en is schadelijk voor elk kind. Kinderen die als baby, peuter, kleuter sneller zijn, verdienen onze volle aandacht en zorg!